|
Zdrobnienia i zgrubienia (NOMI ALTERATI) – Poprzez dodanie do rzeczowników odpowiednich przyrostków można zmienić odcień znaczeniowy tychże słów. Zmiany w znaczeniu dotyczą rozmiaru (diminutivi i accrescitivi – nazwy zmniejszające i zwiększające) lub osądu (vezzeggiativi to pieszczotliwe zdrobnienia a peggiorativi wyrażają negatywne nastawienie).
Na przykład:
| zdrobnienie |
|
zgrubienie |
zgrubienie pejoratywne |
|
libriccino
librettino
libretto
|
libro
|
librone
|
libraccio
|
| tazzina |
tazza
|
tazzona |
|
parolina
|
parola
|
parolina |
parolaccia |
Zdrobnienia dotyczą również imion własnych: Paolo, Paolino; Maria, Mariuccia
Czasem oprócz końcówki zmienia się również temat:
uomo omaccio omaccione omino ometto omuncolo,
caffè, caffetino
cane, cagnetto, cagnolino
Zdrobnienia
Na przykład:
-ello / -ella
albero alberello
cesto cestello
secchio secchiello
vento venticello
vino vinello
-etto / -etta
aria arietta
cane cagnetto
camera cameretta
casa casetta
giardino giardinetto
giro giretto (ma non girino)
lavoro lavoretto
stanza stanzetta stanzino
strada stradetta stradina
viaggio viaggetto
-uccio / -uccia
cavalluccio marino
caldo calduccio
-cino / -cina
corpo corpicino
posto posticino
leone leoncino
libro libriccino
persona personcina
Zgrubienia
-one / -ona
Na przykład:
bicchiere bicchierone
gatto gattone
idea ideona
piatto piattone
ragazza ragazzona
Czasem zmienia się rodzaj:
fragola [f.] fragolone [m.]
scimmia [f.] scimmione [m.]
Zgrubienie pejoratywne:
-accio / -accia, -astro / -astra.
Na przykład:
giornata giornataccia
parola parolaccia
ragazzo ragazzaccio
tempo tempaccio
vita vitaccia
dolce dolciastro
poeta poetastro
Przyrostek -astro / -astra występuję również w słowach fratellastro (brat przyrodni), sorellastra (siostra przyrodnia), bez zabarwienia negatywnego.
Przymiotniki o zmienionym odcieniu znaczeniowym (aggettivi alterati):
Również przymiotniki mogą ulec zmianie odcienia znaczeniowego przez dodanie odpowiednich przyrostków:
Na przykład:
amaro amarognolo
caro carino caruccio
cattivo cattivone cattivaccio
grande grandino grandetto grandicello
piccolo piccolino
rosso rossiccio
sciocco sciocchino scioccherello
ubriaco ubriacone
verde verdognolo
Przysłówki o zmienionym odcieniu znaczeniowym (avverbi alterati):
Na przykład:
bene benino benone
male malino malaccio maluccio
piano pianino
presto prestino
tardi tardino
Czasowniki o zmienionym odcieniu znaczeniowym (verbi alterati)
Na przykład:
ballare ballonzolare
bruciare bruciacchiare
cantare canticchiare
girare gironzolare
parlare parlottare
saltare saltellare salterellare
scoppiare scoppiettare
Inne przyrostki:
-aglia gente gentaglia
-icchio avvocato avvocaticchio
-iciattolo mostro mostriciattolo
-igno aspro asprigno
-otto lepre leprotto
-onzolo
-ucolo
-uncolo uomo omuncolo
-uzza paglia pagliuzza
Falsi alterati
Na przykład:
aquila aquilone aquilino
bomba bombetta
botte bottino bottone
burro burrone
cane canino
capello capellone
casa casaccio
cavallo cavalluccio cavalletto cavallone
corpo corpetto
fetta fettuccia
foca focaccia
forca forchetta
matto mattone
merlo merletto
mina minaccia
pulce pulcino
rosa rosone
stalla stallone
viso visone
posto posticino
|
